Ratten in de tuin: controleer voedsel, schuilplaatsen en routes
U ziet een rat langs de schutting verdwijnen. Begin dan met een gerichte ronde door de tuin: wat is er te eten, waar kan een dier schuilen en loopt er een route naar een schuur of woning? Zo ziet u welke plekken aandacht nodig hebben en wat u kunt doorgeven als u hulp inschakelt.
Het korte antwoord
Controleer voer, afval, compost en beschutte opslag. Noteer waar en wanneer u een rat of mogelijke sporen ziet. Haal voedsel weg waar ratten bij kunnen en laat terugkerende vondsten onderzoeken. Een gat in de grond alleen bewijst niet dat er ratten zitten.
In dit artikel
Begin met wat u werkelijk hebt gezien
Ratten kunnen voedsel en beschutting vinden bij afval, dierenvoer, dichte begroeiing en opgeslagen materialen. Mogelijke aanwijzingen zijn knaagschade, uitwerpselen en holen bij beschutte plekken. Deze signalen moeten samen worden beoordeeld; de soort en situatie bepalen de aanpak. [1]
Schrijf uw waarneming precies op: één dier langs de schutting, meerdere dieren bij de voerbak, of uitsluitend een onbekende opening. Fotografeer de sporen zonder ze aan te raken. Noteer alleen hoeveel dieren u hebt gezien; het totale aantal kunt u daar niet uit afleiden.
Loop deze vijf plekken na
| Controlepunt | Directe actie |
|---|---|
| Dierenvoer | Berg voorraad afgesloten op en ruim gemorst of achtergebleven voer op. |
| Afvalbakken | Controleer deksel, beschadigingen en etensresten rond de bak. |
| Compost en gevallen fruit | Controleer of ratten bij voedselresten in de compost kunnen en ruim gevallen fruit op. |
| Hout en andere opslag | Maak de omgeving overzichtelijk en controleer of er beschutte ruimtes onder materiaal zitten. |
| Schuur en woning | Leg beschadigde roosters, kieren en leidingopeningen vast voor beoordeling. |
Het wegnemen van voedsel en schuilmogelijkheden is onderdeel van preventie. Let ook op gemorst vogelvoer. Beperk die voedselbron zolang u daar ratten of hun sporen vindt. [1] [2]
Bewaar voer in een goed afsluitbare bak. Spreek met huisgenoten die de dieren verzorgen af wie gemorst voer en restanten opruimt.
Waar eten, schuilen en lopen de ratten?
Een rat bij de compostbak hoeft daar niet te nestelen. Ze kan elders schuilen en via uw tuin naar voedsel lopen. Maak daarom op uw schets drie soorten aantekeningen: waar voedsel bereikbaar is, waar beschutting zit en waar een dier daadwerkelijk langsloopt. Een plek kan tegelijk voedsel en beschutting bieden.
| Ingreep | Wat wilt u bereiken? | Vervolgcontrole |
|---|---|---|
| Gemorst voer en restanten opruimen | Minder bereikbaar voedsel. | Blijft er onder bakken, hokken of vogelvoerplaatsen toch voer liggen? |
| Afval afsluiten en beschadigde bakken herstellen | Toegang tot voedsel blokkeren. | Sluit het deksel ook na de volgende lediging, en ligt er niets naast? |
| Onnodige opslag en dichte schuilplekken verminderen | Het terrein beter controleerbaar maken en beschutting beperken. | Zitten er nu bij andere opslagplekken schuilmogelijkheden? |
| Toegang tot schuur of woning laten herstellen | Verspreiding naar gebouwen beperken. | Zijn de aansluitingen intact en verschijnen binnen nog nieuwe sporen? |
Ratten verschillen in leefwijze. Bruine ratten gebruiken vaak holen op grondniveau, terwijl zwarte ratten vaker klimmen. Alleen een hol of een spoor op een hoge plek is niet genoeg om de soort te bepalen. Een scherpe foto van het dier kan bij de herkenning helpen en daarmee ook bij de verdere inspectie. [1]
Houd uw waarnemingen bij
Schrijf bij iedere waarneming de datum, tijd en plek op, wat u zag en wat u daarna hebt gedaan. Een schets met ‘A: afvalbak’, ‘B: schuur’ en ‘C: terras’ volstaat. Controleer dezelfde plekken opnieuw en schrijf ook op wanneer u er niet kon kijken.
Zo kunt u bij een inspectie laten zien of de activiteit zich verplaatst of terugkeert. Neem geen afval, dieren of vervuilde materialen met blote handen vast. Voor uitwerpselen in een schuur geldt: niet droog vegen of stofzuigen; draag handschoenen en maak de vervuiling eerst nat met een geschikt desinfecterend product volgens de gebruiksaanwijzing. [3]
Wat zeggen vallen en herhaalde waarnemingen?
Ratten kunnen nieuwe voorwerpen mijden. Een pas geplaatste, lege val bewijst daarom niet dat er geen activiteit is. Andersom vertelt één waarneming niet hoeveel dieren aanwezig zijn. Bekijk daarom ook of de val goed staat, welke soort aanwezig is en of er nieuwe sporen bijkomen. [1]
Houd bij de keuze en plaatsing van middelen en vallen rekening met het terrein en met kinderen, huisdieren en wilde dieren die er kunnen komen. Ook een mechanische val kan een ander dier verwonden; “zonder gif” betekent niet dat iedere plaatsing veilig is. Rattengif brengt daarnaast het risico op vergiftiging mee. [1]
Controleer in de Belgische FOD-lijst of een biocide is toegelaten, waarvoor het gebruikt mag worden en wie het mag toepassen. Volg de voorwaarden op het etiket; neem geen middel of gebruiksadvies uit een buitenlandse bron over. Bespreek bij een onduidelijke route of herhaalde activiteit een samenhangende aanpak van preventie en bestrijding. [4] [5]
Wanneer meldt u het?
Bij herhaalde waarnemingen, activiteit dicht bij de woning of onduidelijke routes is onderzoek verstandig. Zag u de rat of de sporen op openbaar terrein, vraag dan uw gemeente naar de lokale meldprocedure. Bij gedeelde tuinen of afvalzones kunt u het overzicht aan de beheerder bezorgen. Wat een gemeente uitvoert en onder welke voorwaarden, verschilt per plaats.
Strooi niet op eigen initiatief los gif in een tuin. Bestrijdingsmiddelen en vallen kunnen ook andere dieren of kinderen treffen; de plaatsing moet bij de situatie passen. [1]
Vertel ons waar de rat is gezien, hoe vaak dit gebeurt en of er een verbinding met woning, schuur of gedeelde tuin is.
Meer informatie: rattenbestrijding.
Bronnen en toelichting
Geraadpleegd op 14 september 2026. Internationale bronnen worden gebruikt voor biologie, preventie en reiniging. Amerikaanse producttoelatingen en gemeentelijke dienstverlening worden niet als Belgische regels overgenomen.
